با آنكه هنوز پاندومی هانتاویروس در جهان شكل نگرفته؛ اما احتمال ورود این ویروس به ایران جدی بوده و جوندگان از جمله موش ها یكی از مهمترین عاملان انتقال هستند؛ لذا باید بیشتر مواظب این حیوانات بود.
بیماری هانتاویروس یك عفونت ویروسی حاد است كه عمدتاً از طریق جوندگان، بهویژه موشها، به انسان منتقل میشود. این ویروس از طریق تماس با ادرار، مدفوع یا بزاق جوندگان آلوده پخش میشود و افراد در مناطق روستایی یا كسانی كه با خانههای جوندگان سروكار دارند، بیشتر در معرض خطر هستند.
علائم اولیه آن شبیه آنفولانزا است، اما در موارد شدید میتواند منجر به سندرم ریوی هانتاویروس (HPS) شود كه با مشكلات تنفسی شدید، نارسایی قلبی و كلیوی همراه است و نرخ مرگومیر بالایی دارد.
هانتاویروسها در سراسر جهان یافت میشوند، اما سویههای مختلف آنها در قارههای گوناگون شیوع دارند. در آمریكا، سویههایی كه باعث HPS میشوند، شایعترند. در اروپا و آسیا، ویروسهایی كه باعث تب هانتاویروس با علائم كلیوی (HFRS) میشوند، بیشتر دیده میشوند. اگرچه انتقال انسان به انسان نادر است، اما برخی سویهها میتوانند این انتقال را نیز داشته باشند.
درمان خاصی برای هانتاویروس وجود ندارد و تمركز بر مراقبتهای حمایتی در بخش مراقبتهای ویژه است. پیشگیری شامل كنترل جوندگان و رعایت بهداشت است. اخیراً موارد پراكندهای در مناطق مختلف جهان گزارش شده كه نگرانیهایی را در خصوص گسترش آن به مناطق جدید، از جمله احتمال ورود به ایران، ایجاد كرده است، هرچند هنوز در ایران مشاهده نشده است.
موش ها جوندگانی هستند كه در همه نقاط می توان حضور و نشانه های حضورشان را به خوبی دید و حس كرد. جوی های آب و فاضلاب،انبارهای مختلف به ویژه مواد غذایی،خانه های متروكه و قدیمی، و حتی محل نگهداری برنج و مواد غذایی محدود در منازل می تواند محل خوبی برای زندگی این حیوان موزی و متهم اصلی انتقال این ویروس برشمرد.
به گفته معاون بهداشت وزیر بهداشت علیرضا رئیسی این ویروس هنوز به این وارد نشده اما انتقال آن آسان بوده و امكان ابتلای افراد به این ویروس از طریق جوندگان جدی است.
ایرج خسرونیا، رئیس انجمن متخصصان داخلی ایران بیان كرد: هانتا ویروس یك بیماری عفونی حاد و كشنده است كه بیشتر در آمریكای جنوبی شایع است و در آنجا سالهاست ادامه داشته است. فعلاً در اروپا و بعضی كشورها هم دیده شده است.
وی درباره اینكه «منشأ این بیماری چیست و چگونه منتقل میشود؟»، تصریح كرد: متأسفانه بیماری از جوندگان به انسان منتقل میشود؛ یعنی از حیواناتی مثل موش. كسانی كه در معرض خطر هستند، بیشتر روستاییها و كارگران ساختمانهایی هستند كه در حال ساخت یا بازسازی ساختمانهای قدیمیاند.
خسرونیا متذكر شد: بیماری بیشتر از طریق فضله، آب دهان و ترشحات موش منتقل میشود و افرادی كه با موش یا در نزدیكی خانه موشها زندگی میكنند بیشتر مبتلا میشوند.
رئیس انجمن متخصصان داخلی درباره اینكه «میزان شیوع این بیماری در انسان چگونه است؟» افزود: ابتلای انسان بسیار نادر است؛ ولی متأسفانه وقتی گرفتار میشوند خطر مرگ وجود دارد.
وی اضافه كرد: این ویروس انواع و سویههای مختلفی دارد و فقط یك نوع آن از انسان به انسان منتقل میشود. همه انواع دیگر فقط از جوندگان و موشها به انسان منتقل میشوند.
خسرونیا درباره اینكه «علائم بیماری چگونه ظاهر میشود؟»،تصریح كرد: علائم شبیه آنفولانزا است؛ شامل درد استخوانی، درد كمر، درد ناحیه باسن، درد پشت ران، تب، لرز، استفراغ، ضعف عمومی، بیاشتهایی و بیحالی.
وی افزود: چند روز طول میكشد تا ویروس از جونده به انسان منتقل شود و حدود دو تا چهار هفته زمان میبرد تا علائم ظاهر شود.
خسرونیا درباره اینكه «روند درمان این بیماران چگونه است؟»،گفت بیمار باید در ICU بستری باشد و تحت كنترل كامل قرار بگیرد. باید تلاش كنیم علائم اولیه را برطرف كنیم، درد را كاهش دهیم و تنفس بیمار را بهبود ببخشیم. این بیماری درمان خاص و واكسن ندارد.
رئیس انجمن متخصصان داخلی درباره اینكه «چرا تشخیص این بیماری دشوار است؟»ابراز كرد: چون در روزهای اولیه دقیقاً شبیه بیماریهای عفونی معمولی است و قابل شناسایی نیست. اما بعد از آن با شدت بیماری، گرفتاریهای قلب، ریه و كلیه خودشان را نشان میدهند.
وی ادامه داد: بهتدریج فشار خون افت پیدا میكند، ضعف عمومی شدید میشود و گاهی منجر به مرگ میشود. ریه اولین عضو گرفتار است و متأسفانه آب در ریهها جمع میشود و تنفس به سختی انجام میشود.
خسرونیا یادآور شد: سپس قلب گرفتار میشود، نارسایی قلب ایجاد میشود و حتی عروق كوچك هم ممكن است پاره شوند و خونریزی مختصر اتفاق بیفتد. گاهی كلیهها درگیر میشوند، اوره و كراتین بالا میرود و بیمار نیاز به دیالیز پیدا میكند.
رئیس انجمن متخصصان داخلی درباره اینكه «مهمترین راه پیشگیری چیست؟» تاكید كرد: باید از تماس با جوندگان و موشها پرهیز كنیم. كسانی كه در خانه موش نگه میدارند یا در صحرا و نزدیك لانه موش زندگی میكنند باید كاملاً مراقب باشند.
وی درباره اینكه «آیا امكان مرگ سریع در این بیماری وجود دارد؟»گفت: بله، بیمار ممكن است در عرض چهار تا شش هفته فوت كند.
رئیس انجمن متخصصان داخلی اضافه كرد: همچنین افرادی كه با بیماران سروكار دارند باید از تماس دائم پرهیز كنند. تماس لحظهای مشكلساز نیست، اما حضور طولانیمدت در یك اتاق بسته، احتمال واگیرداری را افزایش میدهد. رعایت اصول بهداشتی ضروری است.
وی خاطرنشان كرد: این بیماری هنوز در ایران دیده نشده و هیچ علامتی گزارش نشده و وزارت بهداشت هم تذكری صادر نكرده است. اما اگر راههای هوایی و مسافرتها باز باشند، این امكان وجود دارد كه ویروس به ایران منتقل شود.
