حال نامساعد «دارو» در پساجنگ؛ «كمبود» و «گرانی» با هم آمده‌اند!

به گزارش روابط عمومی رادیو سلامت، دارو به عنوان یك كالای استراتژیك تلقی می شود كه نمی بایست وارد فاز «بحرانی» شود. این بحران، شامل «كمبود» و «گرانی» می شود، به طوری كه اگر هر دو فاز بحرانی با همدیگر و در یك زمان بروز كنند، می توانند به شدت بحران دارویی بیافزایند. از همین رو، نباید اجازه داد چنی شرایطی برای دارو رقم بخورد.

متاسفانه در شرایط كنونی كشور، وضعیت دارو به سمت بحرانی شدن پیش می رود و این احساس در جامعه و در بین بیماران، ایجاد شده كه دارو؛ هم دچار كمبود شده و هم گران است.

حالا كار به جایی رسیده كه مجلس شورای اسلامی برای بررسی كمبودها و گرانی دارو، تشكیل جلسه مجازی داده و قرار است در این نشست، وزیر بهداشت هم باشد و به حرف های نمایندگان گوش دهد و برای آنها؛ پاسخ قانع كننده داشته باشد. هرچند كه روز گذشته شاهد تشكیل جلسه كمیته تدابیر ویژه دارویی در وزارت بهداشت بودیم.

در نشست كمیته تدابیر ویژه دارویی كه با هدف هم‌افزایی و رفع چالش‌های جاری حوزه سلامت تشكیل شده بود، نمایندگان ارشد بانك مركزی، سازمان برنامه و بودجه، شركت‌های هواپیمایی و كشتیرانی نیز حضور داشتند تا گره‌های موجود در زنجیره تأمین و توزیع دارو و تجهیزات پزشكی با مشاركت دستگاه‌های ذی‌ربط بازگشایی شود.

در همین حال، اكبر عبداللهی اصل، مدیركل دارو و مواد تحت كنترل سازمان غذا و دارو، از ابلاغ دستورالعمل فوری مدیریت حوادث در زیرساخت‌های زنجیره تأمین دارو خبر داد و گفت: از شركت‌ها خواسته‌ایم در كوتاه‌ترین زمان ممكن، گزارش اولیه شامل محل دقیق حادثه، ماهیت سانحه، وضعیت ایمنی سایت، برآورد خسارات و وضعیت تداوم یا توقف تولید را به اداره كل دارو ارسال كنند تا بتوانیم تصمیم‌گیری به‌موقع داشته باشیم.

این در حالی است كه سلمان اسحاقی، سخنگوی كمیسیون بهداشت و درمان مجلس، با اشاره به كمبود نزدیك به 1000 قلم دارو در كشور، گفت: در چنین شرایطی باید مدیریت مصرف دارو و جلوگیری از تجویزهای غیرضروری به صورت جدی در دستور كار قرار گیرد.

وی افزود: وزارت بهداشت و سازمان‌های بیمه‌گر باید با اجرای راهنماهای بالینی و نظارت بر تجویز منطقی دارو، اقدامات مؤثر و عملیاتی انجام دهند و این موضوع به یك مطالبه عمومی تبدیل شود. بر همین اساس، مقرر شد كمیته‌ای متشكل از وزارت بهداشت، سازمان غذا و دارو و سازمان‌های بیمه‌گر تشكیل شود تا به صورت تخصصی به این موضوع ورود كرده و طی سه ماه گزارشی از برنامه‌ریزی‌ها و اقدامات انجام شده در راستای بهینه‌سازی مصرف دارو به كمیسیون بهداشت و درمان مجلس ارائه كند.

تاثیر گرانی شیشه و پلاستیك بر قیمت دارو

سیدمحمد جمالیان، عضو كمیسیون بهداشت و درمان مجلس، با اشاره به وضعیت بازار دارویی كشور، گفت: با توجه به شرایط ناشی از جنگ، تحریم‌ها و افزایش قیمت اقلامی همچون پلاستیك و شیشه كه در تولید دارو، شیشه آمپول و شربت‌ها كاربرد دارند، قیمت تمام‌ شده دارو افزایش یافته است و علاوه بر مواد اولیه و تغییرات نرخ ارز، این عوامل نیز در «گرانی» دارو مؤثر بوده‌اند به‌ ویژه در حوزه داروهای خارجی و داروهایی كه مشابه تولید داخل دارند، اگر افزایش قیمت‌ها به موقع و منطقی اعمال نشود، تولید داخل با مشكل مواجه شده و صرفه اقتصادی خود را از دست می‌دهد؛ در نتیجه دولت ناچار خواهد شد با هزینه بالاتر نسبت به واردات اقدام كند.

وی افزود: راهكار این مسئله حمایت از افزایش قیمت‌های منطقی برای تولیدات داخلی و پوشش فوری این افزایش‌ها توسط بیمه‌ها است، تا هم تولیدكننده انگیزه لازم برای ادامه تولید داشته باشد و هم فشار مضاعفی به مصرف‌ كننده وارد نشود.

افزایش غیرمنطقی قیمت برخی داروها

حسینعلی شهریاری، رئیس كمیسیون بهداشت و درمان مجلس، با انتقاد از افزایش غیرمنطقی قیمت برخی اقلام دارویی، گفت: شركت‌های دارویی باید شرایط كشور و وضعیت خاص ناشی از جنگ را در تصمیم‌گیری‌های خود لحاظ كنند و با نگاه عادی به بازار دارو، عمل نكنند.

وی با عنوان این مطلب كه مردم در حوزه سلامت با مشكلات جدی مواجه هستند و قیمت داروها به‌شدت افزایش یافته است، افزود: این مسئله به‌ویژه برای بیماران مبتلا به سرطان و بیماری‌های صعب‌العلاج بسیار نگران‌كننده است، چرا كه بسیاری از این بیماران توان پرداخت هزینه‌های جدید را ندارند.

شهریاری با اشاره به اینكه بسیاری از بیمه‌ها به‌ ویژه بیمه سلامت، عملاً فاقد منابع درآمدی مستقل هستند و منابع آنها عمدتاً از محل اعتبارات دولتی تأمین می‌شود، ادامه داد: بخشی از این منابع نیز صرف هزینه‌های اجرایی، حقوق پرسنل و اداره سیستم می‌شود و در نهایت منابع محدودی برای دارو و درمان باقی می‌ماند.

رئیس كمیسیون بهداشت و درمان مجلس، هشدار داد كه ادامه این روند می‌تواند منجر به تشدید بیماری‌های مزمن و حتی به خطر افتادن جان بیماران شود.

گرانی بهتر از نبود دارو است!

احمد آریایی نژاد، عضو كمیسیون بهداشت و درمان مجلس، با انتقاد از گرانی دارو برای بیماران، اظهار داشت: وزیر بهداشت بر این باور بودند كه گران بودن یك دارو بهتر از نبود آن دارو است، اما ما معتقدیم اگر دارو در دسترس باشد و مصرف آن صحیح، منطقی و به‌ اندازه باشد، بهتر از هر دوی آنها است.

ریشه‌یابی كمبودهای دارویی

محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو، در گفتگو با خبرنگار مهر، با تأكید بر پویا بودن فرآیند تأمین و كمبودهای دارویی، گفت: وضعیت تأمین و كمبود دارو یك شرایط ایستا نیست، بلكه فرآیندی دینامیك و لحظه‌ای است، به این معنا كه ممكن است در یك زمان مشخص تعدادی از داروها در فهرست كمبود قرار داشته باشند و با ورود محموله‌های جدید بخشی از آنها رفع شود؛ اما همزمان برخی داروهای دیگر به دلیل نوسانات زنجیره تأمین به لیست اضافه گردند.

وی افزود: به همین دلیل، ارائه لیست ثابت از داروهای كمیاب امكان‌پذیر نیست و معمولاً آخرین وضعیت دارویی در قالب گزارش‌های تخصصی برای مراجع تصمیم‌گیر و سیاست‌گذار كلان ارائه می‌شود تا بر مبنای آن اقدامات راهبردی صورت پذیرد؛ شهروندان نیز برای دریافت اطلاعات دقیق و به‌روز و یافتن نزدیك‌ترین داروخانه دارای موجودی، می‌توانند از اپلیكیشن «تیتك» استفاده نمایند.

سخنگوی سازمان غذا و دارو خاطرنشان كرد: در مواجهه با كمبودهای جدی، تدابیری نظیر تخصیص ارز با اولویت ویژه، تسهیل واردات فوری، اصلاح قیمت گروه قابل‌توجهی از داروها در اوایل فروردین‌ماه و فعال‌سازی كارگروه‌های تخصصی شامل تأمین كالا، مالی و پایش بازار، برای مدیریت هوشمند و پایدار زنجیره تأمین دارو در دستور كار قرار دارد.

هاشمی تصریح كرد: ریشه اصلی كمبودهای فعلی، اختلال در انتقال ارز در ماه‌های گذشته، تأخیر در اصلاح به‌ موقع قیمت‌ها و مشكلات نقدینگی شركت‌ها است. نوسانات نرخ ارز و افزایش هزینه‌های واردات مواد اولیه و تولید، فشار قابل‌توجهی به زنجیره تأمین دارو وارد كرده است. آسیب به برخی واحدهای تولیدی و شركت‌های پخش در مناطق درگیر و اختلال در تأمین مواد اولیه پتروشیمی نیز از عوامل تشدیدكننده بود، اما خوشبختانه تولید دارو در كشور متوقف نشد و با تدابیر اتخاذشده، تداوم آن حفظ شده است.

راهكارهای جایگزین استعلام دارو در زمان اختلال سامانه‌ها

وی درباره اختلالات فنی سامانه‌ها گفت: این اختلالات معمولاً موقت است و تیم فنی در حال رفع پایدار آن است. در زمان عدم دسترسی به سامانه‌ها، شهروندان می‌توانند از اپلیكیشن «تیتك» برای استعلام دارو و یافتن نزدیك‌ترین داروخانه دارای موجودی استفاده كنند. در شرایط اضطراری، داروخانه‌های منتخب دولتی و بیمارستانی، كانال‌های مطمئن تأمین داروهای حیاتی هستند و پزشكان می‌توانند داروی جایگزین معادل تجویز نمایند.

سخنگوی سازمان غذا و دارو در پایان تأكید كرد: حتی كمبود یك قلم دارو هم مطلوب ما نیست و تمام تلاش‌های ما و مجموعه دولت بر این است كه علی‌رغم مشكلات مشخصی كه همه می‌دانند، تمام توان و ظرفیت خود را برای رفع موانع و تأمین به‌موقع داروهای مورد نیاز مردم به كار گیریم. اولویت ما سلامت شهروندان است و در این مسیر از هیچ تلاشی دریغ نخواهیم كرد.

ضرورت نظارت بر تولید و تقویت بیمه ها

به نظر می رسد در شرایط كنونی كشور، وزارت بهداشت و سازمان غذا و دارو، می بایست اهرم های نظارتی بر روند تولید و عرضه دارو را تقویت كنند و اجازه ندهند برخی شركت ها با انبار داروها، به دنبال ایجاد گرانی غیرواقعی در بازار دارویی كشور باشند. از سوی دیگر، با تقویت بودجه بیمه ها در حمایت از پوشش بیمه ای داروها، از گران شدن دارو برای مردم؛ جلوگیری كنند.