استادیار گروه جراحی دهان، فك و صورت دانشكده دندانپزشكی دانشگاه علوم پزشكی تهران، با اشاره به افزایش شیوع اختلالات مفصل گیجگاهی-فكی در شرایط جنگی گفت: شواهد علمی نشان میدهد بیش از نیمی از افراد در معرض استرسهای ناشی از جنگ، علائم این اختلال را تجربه میكنند.
به گزارش روابط عمومی رادیو سلامت، دكتر ساینا نظامینیا، استادیار گروه جراحی دهان، فك و صورت، با اشاره به افزایش بروز اختلالات مفصل گیجگاهی-فكی در شرایط بحران و جنگ، استرس مزمن را یكی از مهمترین عوامل زمینهساز این عارضه عنوان كرد.
وی با استناد به مطالعات اخیر اظهار داشت: بر اساس یك متاآنالیز در سال 2023، حدود 56.2 درصد از افراد در معرض استرس جنگی علائم TMD را گزارش كردهاند، در حالیكه این میزان در افراد خارج از این شرایط حدود 20.2 درصد است. همچنین احتمال بروز این اختلال در مبتلایان به اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) بیش از دو برابر افزایش مییابد.
نظامینیا با تشریح سازوكار اثر استرس بر مفصل فكی افزود: استرس مزمن از طریق افزایش تنش عضلانی و ایجاد عادات پارافانكشنال مانند دندانقروچه و فشردن دندانها، موجب بروز درد و اختلال در مفصل فكی میشود. علاوه بر این، فعال شدن مسیرهای التهابی و عواملی مانند كمبود خواب و خستگی، چرخهای از درد و اسپاسم عضلانی را تشدید میكند.
وی در ادامه بر اهمیت پیشگیری تأكید كرد و گفت: مدیریت استرس با بهرهگیری از روشهایی مانند تنفس عمیق، مدیتیشن و ذهنآگاهی، در كنار اصلاح عادات دهانی و پرهیز از رفتارهایی مانند جویدن آدامس یا ناخن، نقش مهمی در كاهش خطر ابتلا دارد.» او همچنین به یك تكنیك ساده برای پیشگیری اشاره كرد: «در حالت طبیعی باید بین دندانها فاصلهای وجود داشته باشد. برای درك این وضعیت، كافی است حرف "ن" را تلفظ كنید؛ فاصله ایجادشده در پایان تلفظ، همان حالت مطلوب است و حفظ این فاصله در طول روز از بروز علائم جلوگیری میكند.
این عضو هیئت علمی، درمانهای غیرتهاجمی را نخستین خط درمان دانست و افزود: اسپلینت تراپی (نایتگارد) بهعنوان درمان استاندارد، در كاهش علائم بهویژه در بیماران مبتلا به استرس مزمن بسیار مؤثر است. همچنین فیزیوتراپی، ماساژ و داروهای ضدالتهاب از دیگر گزینههای درمانی محسوب میشوند.
وی در پایان تأكید كرد: در موارد مقاوم، استفاده از رویكردهای چندوجهی شامل مداخلات روانشناختی ضروری است و در برخی موارد درمانهای تخصصی مانند تزریق بوتاكس یا روشهای جراحی مفصلی به كار گرفته میشود. نكته كلیدی در مدیریت این بیماران، توجه همزمان به درمان اختلالات روانشناختی زمینهای بهویژه PTSD است.
